WCR analyse 2025
Download hier de WCR arbeidsmarktanalyse 2025 die bij dit dashboard hoort.
Economie
Rijnmond heeft een diverse economie met speerpunten zoals haven, industrie, dienstverlening, handel, agrofood en logistiek. Nieuwe niches zoals waterstof en medische technologie ontwikkelen zich. De economie is breder geworden door groei in de dienstensector, wat de regio minder kwetsbaar maakt. Er zijn onzekerheden door geopolitieke spanningen en duurzaamheidsopgaven. De groei van het BRP vlakt af. Een groot deel van de werkgevers ervaart de personeelstekorten als een grote belemmering. Vooral de verduurzaming vraagt om veel technisch en ICT-personeel.
Sterke economische groei na covid, maar groei vlakt af
Het Bruto Regionaal Product (BRP) - de totale toegevoegde waarde van geproduceerde goederen en diensten – vertoonde na de covid-crisis een aanzienlijke groei. Deze groei vlakt echter steeds verder af.
Personeelstekort drukt vertrouwen ondernemers
Een belangrijk aandeel werkgevers ervaart de personeelstekorten als een grote belemmerende factor voor hun bedrijfsvoering. Dit percentage is jarenlang gestegen en lijkt nu wat te stabiliseren, maar ligt nog steeds op een zeer hoog niveau. De komende jaren blijft het personeelstekort een probleem. Vooral in sectoren met grote maatschappelijke opgaven als zorg, onderwijs, ICT en techniek blijft personeel schaars. De stemming onder ondernemers over het algehele economisch-commerciële klimaat is – na een opleving na de covidcrisis – al enige jaren negatief.
Sectoren moeten vernieuwen en verduurzamen
Veel economisch bepalende sectoren staan voor een grote opgave om zich te vernieuwen en te verduurzamen. Personeelstekorten bemoeilijken dit echter. Denk aan technici en ICT'ers die nodig zijn voor de aanleg van laadpalen en uitbreiding van het elektriciteitsnet. Daarnaast zal zal de opkomst van Artifical Intelligence effect hebben op beroepen en de benodige vaardigheden (UWV).
Werkgelegenheid
Er zijn veel banen binnen de zorg, detailhandel, zakelijke diensten, industrie en transport. Het merendeel van deze banen zit binnen het mkb. Er staan veel vacatures open en de arbeidsmarktkrapte blijft hoog, vooral in zorg, ICT en techniek.
Aantal openstaande vacatures groot
Aan het eind van het eerste kwartaal van 2025 stonden er 28.500 vacatures open (Werk.nl). Er is dus een vraag vanuit werkgevers waaraan niet voldaan kan worden. Met een stijgend aantal openstaande vacatures en een beroepsbevolking die minder hard groeide, is er sprake van krapte. Al lijken de personeelstekorten iets minder nijpend dan in voorgaande jaren. Naar inschatting speelt de licht teruglopende economie hierin een rol, alsmede de alternatieven die werkgevers inmiddels gekozen hebben (zoals niet groeien of niet vervullen van openstaande plekken).
Krapte neemt af, maar arbeidsmarkt is nog steeds krap
De Spanningsindicator van het UWV wijst nog altijd op een krappe arbeidsmarkt, komend van een ‘zeer krappe’ arbeidsmarkt. Het is voor werkgevers moeilijk om personeel te vinden, zekere in bepaalde beroepen. Met name beroepen in de zorg, ICT en techniek springen eruit.
Onderwijs en LLO
De instroom vanuit het onderwijs en goede scholing van arbeidskrachten is van cruciaal belang voor de arbeidsmarkt. In de regio zijn meerdere instellingen in het middelbaar en hoger beroeps- plus het wetenschappelijk onderwijs gevestigd. Onderwijscijfers vallen niet altijd samen met die van de arbeidsmarktregio, denk aan verschillen tussen onderwijslocatie, woonplaats van studenten en standplaats van een uiteindelijke baan.
Afname aantal studenten
Het middelbaar beroepsonderwijs is sterk vertegenwoordigd in Rijnmond, maar de studentenaantallen laten een dalende trend zien, vooral bij vakscholen. Ruim 40% van de mbo'ers in Rijnmond is afkomstig van buiten de regio en zij kiezen vaker voor een BOL- dan BBL-opleiding. Zorg, Welzijn & Sport vormt de grootste studierichting en meer dan de helft van de studenten volgt een mbo-niveau 4 opleiding (SBB). De uitstroom van mbo-gediplomeerden naar de arbeidsmarkt neemt licht af. Studenten op de lagere niveaus hebben te maken met beperkte baankansen en begeleiding, wat samenhangt met een relatief hoger aantal voortijdig schoolverlaters (RijnmondInZicht.nl). Aan de instellingen voor hoger onderwijs, is ook een dalende trend in studentenaantallen te zien.
Toename mbo studenten tot 2030-2031
De verwachting is dat het aantal mbo-studenten tot 2030-2031 nog zal toenemen maar hierna zal dalen. De groei zal vooral komen door entree- en niveau 4 studenten. Uiteindelijk zal de daling het sterkst zijn in de BOL-opleidingen. Belangrijke kanttekening is dat BBL weliswaar groei vertoont maar dat deze aanzienlijk groter verwacht werd (Mbo-raad). Het aantal inschrijvingen staat onder druk bij de vakscholen, er lijkt sprake van licht herstel maar dit is onvoldoende om de aan de komende vraag te voldoen. (DUO).
Beroepsbevolking
In de regio Rijnmond wonen ruim een miljoen mensen in de leeftijd tussen 15 en 75 jaar. Daarvan is een deel niet beschikbaar voor werk vanwege voltijdse studie, arbeidsongeschiktheid, pensioen of heeft niet recent naar werk gezocht. Ruim 800.000 worden gerekend tot de beroepsbevolking (RijnmondInZicht.nl). Dit zijn werkenden (met een voltijds of deeltijdbaan) en werklozen (met en zonder uitkering).
Potentiële beroepsbevolking steeds hoger opgeleid
Een steeds groter deel van de potentiële beroepsbevolking (inwoners van 15 tot 75 jaar) is hoger opgeleid. Met de huidige dynamiek van de economie is het echter ook zaak te blijven werken aan up-to-date houden van kennis en vaardigheden. Naast instroom vanuit het initiële onderwijs vindt ook in-, om- en bijscholing plaats door het regulier onderwijs en private aanbieders in het kader van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Dit segment is van groot belang voor de wendbaarheid van de beroepsbevolking, zeker daar waar er transities gerealiseerd moeten worden of waar mensen overstappen moeten maken naar een kansrijker beroep.
Aandeel werkenden sterk toegenomen
Het aandeel werkenden is de afgelopen tien jaar sterk toegenomen. In 2023 bereikte de netto arbeidsparticipatie (het aandeel van de werkende beroepsbevolking t.o.v. de volledige bevolking van 15 tot 75 jaar) in Rijnmond een record van 71,4%, net onder het landelijke gemiddelde van 73,4%. Tien jaar eerder lag dit nog op 63,4%. De bruto arbeidsparticipatie (het aandeel van de werkende + werkloze beroepsbevolking t.o.v. de volledige bevolking van 15 tot 75 jaar) laat een soortgelijke ontwikkeling zien. Hiermee sluit Rijnmond aan bij de hoge arbeidsparticipatie in Nederland, de hoogste binnen de EU.
Werkloosheid historisch laag
De werkloosheid is historisch laag. Toch zijn er nog groepen met onbenut arbeidspotentieel. De daarbij aan werklozen (mensen die op korte termijn beschikbaar zijn voor werk en recentelijk naar werk gezocht hebben). Daarnaast zijn er mensen die niet actief naar werk zoeken maar wel beschikbaar zijn (bijv. iemand die kan werken, maar even niet zoekt door tegenvallende sollicitaties), mensen die zoeken naar werk, maar niet direct beschikbaar zijn (bijv. studenten in de afstudeerfase die nog niet direct beschikbaar zijn, maar wel al werk zoeken), of werkenden die meer uren zouden kunnen en willen draaien (onderbenutte deeltijders). Dit potentieel kan benut worden, maar vergt vaak verdere ontwikkeling van vaardigheden en talenten.
Bevolkingsgroei vlakt af
De bevolking van Rijnmond groeit tot 2025, waarna de groei afvlakt en het aandeel ouderen toeneemt. De grijze druk (65+ ten opzichte van 20-64) stijgt verder door de hoge levensverwachting. De groene druk (jonger dan 20 ten opzichte van 20-64) groeit licht. De potentiële beroepsbevolking (iedereen vanaf 15 tot 75 jaar die niet geïnstitutionaliseerd is) zal volgens prognoses stabiliseren tussen 2025 en 2040, waarna opnieuw groei verwacht wordt.
